Prawa dzieci

Jako rodzice musimy sobie zdawać sprawę z tego, iż nasze dzieci mają swoje prawa, a my jesteśmy zobowiązani je respektować. Prawa dziecka przysługują każdemu dziecku, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, nikt nie może pozbawić dziecka jego praw.

Musimy pamiętać, iż dzieci nie są w stanie dbać o swoje prawa same. Dlatego potrzebują do tego rodziców, opiekunów i wielu innych ludzi. My, jako rodzice niejako jesteśmy stróżami ich praw. Prawa dziecka w Polsce zabezpiecza Konstytucja RP, Konwencja o Prawach Dziecka uchwalona w 1989 roku przez Organizację Narodów Zjednoczonych oraz Ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka. Są one częścią praw człowieka i wynikają z tego, że godność człowieka jest wartością nienaruszalną.

Konstytucja RP stanowi, iż państwo zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. W toku ustalania praw dziecka organy władzy publicznej oraz osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i w miarę możliwości uwzględnienia zdania dziecka.

Jakie prawa dziecka?

Ogólnie katalog praw przyznanych dzieciom składa się z praw cywilnych, socjalnych, kulturalnych i politycznych.

Przede wszystkim dzieci mają prawo do życia i rozwoju. Zagwarantowane mają także prawo do tożsamości. Co oznacza, że mają prawo do posiadania stanu cywilnego, czyli imienia i nazwiska, prawo do obywatelstwa.

Dzieci mają prawo do rodziny, poznania swego genetycznego pochodzenia, do wychowania przez rodziców naturalnych, a w przypadku rozwodu rodziców – prawo do kontaktu z obojgiem rodziców.

Mają również prawo do wolności religii i przekonań. Dzieci zapewnione mają prawo do swobodnego wyrażania poglądów i poszanowania ich przez dorosłych.

Prawo gwarantuje im wolność od przemocy fizycznej lub psychiatrycznej, wyzysku, nadużyć seksualnych. Nikt nie może ani fizycznie, ani psychicznie krzywdzić dzieci.

Do kategorii zagwarantowanych praw cywilnych dzieci należy także prawo do wolności od bezpośredniego udziału w działaniach zbrojnych (do lat 15) i zakaz wykonywania kary śmierci lub stosowania kary dożywocia więziennego wobec nich.

Prawa socjalne i kulturalne do godnych warunków życia

Natomiast do listy zabezpieczonych praw socjalnych dzieci należy prawo do możliwie najwyższego poziomu ochrony zdrowia, które obejmuje dostęp do opieki medycznej. Prawo do odpowiedniego standardu życia, przy czym państwo musi zapewnić dziecku warunki życiowe i rozwojowe oraz odpowiednią ochronę prawną. Do wypoczynku, czasu wolnego, rozrywki i zabawy. Dzieci mają też prawo do uczestnictwa w kulturze. Nikt nie może dzieci zmuszać do pracy ponad ich siły, ani wykorzystywać zarobkowo w inny sposób.

Zagwarantowany katalog praw kulturalnych składa się z prawa do nauki. Nauka w zakresie szkoły podstawowej i średniej musi być obowiązkowa i bezpłatna. Prawo do korzystania z dóbr kultury oraz prawo mniejszości etnicznych do znajomości swojej kultury, wyznania i praktyk religijnych. Dzieci mają także prawo do prywatności i ochrony życia prywatnego.

Prawa polityczne i wyrażania własnych poglądów

Starsze dzieci korzystają z praw politycznych, których katalog składa się z prawa do stowarzyszania się i gromadzenia w celach pokojowych. Prawo do wolności wypowiedzi, swobody poszukiwania i przekazywania informacji i idei wszelkiego rodzaju.

W Polsce działa także Rzecznik Praw Dziecka, utworzony w 2000 roku, którego podstawowym zadaniem jest ochrona praw dzieci i monitorowanie przestrzegania ich praw. Ich poszanowanie jest obowiązkiem władz publicznych. W ramach działalności Rzecznika działa także Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka: numer telefonu  800 12 12 12. Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronie Rzecznika.