HANDLE – terapia autyzmu w rękach rodziców

Handle – terapia autyzmu w rękach rodziców – na czym to polega i jak to działa? HANDLE jest całościowym podejściem, ukierunkowanym na pracę z dzieckiem w domu. Łączy wiedzę o sposobie, w jaki funkcjonuje ludzki system nerwowy ze zrozumieniem wzajemnych oddziaływań mózg-ciało-środowisko. Stosując tzw. Łagodne Wzmocnienia, może usprawnić układ nerwowy dziecka tak, aby mógł on nadrobić braki rozwojowe dotyczące funkcjonowania w codziennym życiu. Terapia polega na szeregu specjalnych ćwiczeń dostosowanych do indywidualnych potrzeb. Dziecko wykonuje je z rodzicem w ciągu dnia, a rodzic monitoruje efekty. Efektów można oczekiwać dzięki holistycznemu podejściu (holistic approach). Uwzględnia ono styl życia, inne aspekty zdrowia, a także stymulację sensoryczną i emocjonalną.

HANDLE jest metodą zarówno diagnozy, jak i terapii. Nazwa HANDLE pochodzi od pierwszych liter słów w języku angielskim. Utworzona została przez twórczynię metody, a jej tłumaczenie na język polski ułatwia zrozumienie i dostępność metody. Ma zastosowanie u osób z autyzmem, ADHD, zespołem Tourette’a, dysleksją, zaburzeniami uwagi czy trudnościami w uczeniu się, a także innymi zaburzeniami neurorozwojowymi. Może być stosowana u osób w każdym wieku. Jej dużym plusem jest to, że terapię wykonuje się codziennie w domu i nie potrzeba do niej żadnego specjalistycznego sprzętu. Może być z powodzeniem stosowana jako uzupełnienie innych metod terapii, takich jak metodą RDI.

Rozpoczęcie terapii – HANDLE – terapia autyzmu w rękach rodziców

Pierwszym krokiem do rozpoczęcia terapii HANDLE jest konsultacja z wyszkolonym terapeutą i diagnostą, tzw. Skrinerem podejścia HANDLE. Bardzo pomocnym może okazać się także udział w kursie HANDLE. Podczas kursu można nauczyć się podstawowych ćwiczeń i doświadczyć na sobie ich działania. Podczas konsultacji terapeuta ustala rodzaj i stopień dysfunkcji poszczególnych elementów układu nerwowego pacjenta (wzroku, słuchu, węchu, smaku, napięcia mięśniowego, czucia głębokiego…). Przeprowadzeniu szczegółowej oceny układu nerwowego towarzyszy analiza zależności między zmysłami i funkcjami poznawczymi. Następnie układa program ćwiczeń dopasowany do indywidualnych potrzeb pacjenta i uczy rodziców, w jaki sposób wykonywać ćwiczenia w domu.

Raz na miesiąc rodzice konsultują się z terapeutą HANDLE, który dokonuje ewentualnych modyfikacji programu. Możliwe są m.in. konsultacje on-line, kiedy to rodzice wysyłają terapeucie materiał video, na którym rejestrują, jak ćwiczą z dzieckiem

W terapii HANDLE kluczowym zagadnieniem jest tzw. Łagodne Wzmocnienie. Jest to założenie, że układ nerwowy ma swoją „pojemność”, która jest indywidualna dla każdego człowieka i może ulegać zmianie w zależności od ilości bodźców. Ilości bodźców i ich stymulacja należy dostosować do układu nerwowego na takich warunkach, aby uniknąć jego przeciążenia. W trakcie terapii należy więc bardzo uważać, aby nie przeciążyć układu nerwowego wykonywanymi ćwiczeniami.

Jeśli układ nerwowy jest przeciążony lub stymulacja jest zbyt intensywnie prowadzona, należy przerwać ćwiczenia, aby nie doszło do dalszego przeciążenia. Np. układ nerwowy dziecka z autyzmem już sam z siebie jest narażony na duże przeciążenia związane z tym, że jedne zmysły są zbyt przeczulone, a inne działają zbyt słabo. Dlatego zasada Łagodnego Wzmocnienia jest bardzo pożyteczna. Nakazuje ona przerwać stymulację na pierwszy sygnał, że układ nerwowy pacjenta zaczyna przeżywać zbyt duże obciążenie. Odpowiednio delikatne oddziaływanie terapeutyczne daje szansę na przywrócenie równowagi układowi nerwowemu dziecka. Podczas terapii z pacjentem zwraca się uwagę na jego zachowanie i reakcje, a w ćwiczeniach monitoruje się wykonywane ćwiczenia.

Terapia prowadzona przez rodziców

Dużą pomocą jest tu fakt, że terapia odbywa się w domu przy udziale rodziców lub rodzica, bez użycia specjalistycznego sprzętu. Rodzic i bliscy odgrywają kluczową rolę w terapii. A zalecone ćwiczenia zostały rozpisane tak, by można je było wykonywać w domu. Należy prawidłowo wykonywać ćwiczenia, monitorując zachowanie dziecka i reagując na zmiany w jego zachowaniach. Mogą oni tak rozplanować ćwiczenia, aby wszystkie były wykonane, i jednocześnie – aby odbywały się w warunkach optymalnych dla ich dziecka. Terapia odbywa się regularnie i rodzic stale monitoruje efekty. Wykonywane ćwiczenia stymulują układ nerwowy, a ich intensywność jest dostosowana, aby nie przesadzić. Dzięki takiemu podejściu możliwe jest wsparcie rozwoju dziecka autystycznego i jego rodziny. Kontakt z dzieckiem, np. naszym wzrokiem, jest ważny dla budowania relacji i skuteczności terapii.

Metoda HANDLE jest z powodzeniem stosowana w ponad 30 krajach świata. Stworzyła ją na podstawie własnych badań i doświadczeń Judith Bluestone – amerykańska terapeutka i naukowiec, która sama zmagała się z wieloma wyzwaniami neurologicznymi, m.in. z autyzmem. Badacze metody stwierdzili skuteczność w pracy z dziećmi autystycznymi, dziećmi z zespołem Aspergera oraz innymi zaburzeniami rozwojowymi. Także w wieku szkolnym. Jej książka „Materia autyzmu” jest niezwykłą podróżą do świata osoby autystycznej. Jednocześnie autorka przedstawia w niej filozofię terapii wg metody HANDLE, co czyni tę książkę pozycją bardzo wartościową nie tylko dla terapeutów, ale i dla rodziców/opiekunów dzieci z autyzmem. Terapia HANDLE może być stosowana przez całe życie. Jej efekty mogą się zmieniać w zależności od stopnia rozwoju i ilości bodźców.

Zastosowanie metody HANDLE

Metoda HANDLE znajduje szerokie zastosowanie w terapii dzieci z autyzmem, ADHD, zespołem Aspergera oraz innymi całościowymi zaburzeniami rozwoju. Jej skuteczność opiera się na szczegółowym przeanalizowaniu wyników oceny układu nerwowego pacjenta. To pozwala na stworzenie indywidualnego programu terapeutycznego, który w danym momencie odpowiada potrzebom dziecka. Dzięki temu każde dziecko otrzymuje zestaw specjalnych ćwiczeń dostosowanych do swoich unikalnych potrzeb i możliwości. To wspiera harmonijny rozwój dziecka oraz poprawia jego codzienne funkcjonowanie.

W trakcie terapii HANDLE niezwykle ważne jest, aby rodzice i terapeuci zwracali baczną uwagę na wszelkie oznaki stresu czy przeciążenia układu nerwowego pacjenta. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów należy natychmiast przerwać stymulację i dostosować wykonywane ćwiczenia do aktualnych możliwości dziecka. Takie podejście minimalizuje ryzyko przeciążenia układu nerwowego i pozwala na stopniowe, bezpieczne wzmacnianie jego funkcji. Jednocześnie powoduje, że przez cały czas terapia przebiega w optymalnych dla układu nerwowego warunkach. 

Terapia HANDLE opiera się na holistycznym podejściu do układu nerwowego, uwzględniającym zarówno aspekty fizyczne, jak i emocjonalne oraz społeczne. Dzięki takiemu podejściu możliwe jest wszechstronne wsparcie rozwoju dziecka z całościowymi zaburzeniami rozwoju. Co istotne, rodzice mogą prowadzić terapię. Ważne by przeszli odpowiednie przeszkolenie by prawidłowo wykonywać ćwiczenia i reagować na potrzeby swojego dziecka w danym momencie. Ważne, by rodzic, który pracuje z dzieckiem przykładał dużą uwagę do tego jak w danym momencie odpowiada na wykonywane ćwiczenia układ nerwowy.

HANDLE – terapia autyzmu

Zalecane ćwiczenia powinny być w ciągu dnia wykonane, ale nie wszystkie na raz. Muszą być rozłożne, aby zapewnić skuteczne uczenie i optymalne wsparcie układu nerwowego pacjenta. Regularność i dostosowanie intensywności ćwiczeń do aktualnego stanu dziecka są kluczowe dla osiągnięcia pozytywnych efektów terapii HANDLE. Dzięki takiemu podejściu, metoda HANDLE wspiera nie tylko rozwój dziecka, ale także poprawia jakość życia całej rodziny. Daje rodzicom realne narzędzia do codziennej pracy z dzieckiem i wspierania jego aktywności.

Warto pamiętać, że skuteczne stosowanie metody HANDLE wymaga współpracy z wykwalifikowanym terapeutą, który na podstawie szczegółowego przeanalizowania wyników oceny układu nerwowego pacjenta, dobierze odpowiedni program terapeutyczny. Dzięki temu terapia prowadzona jest w sposób bezpieczny, efektywny i dostosowany do indywidualnych potrzeb każdego dziecka.